نقش بانک مرکزی در نوسانات ارزی اخیر چیست؟

به گزارش راهبرد معاصر؛ افزایش نرخ دلار تابع عوامل مختلفی است و همه این عوامل امروز دست به دست هم دادند و به این وضعیت رسیدیم. در چند ماهه اخیر با مشکلات مضاعفی روبرو شدیم مرزها به دلیل کرونا مسدود شدند و صادرات به کشورهای همسایه با مشکل روبرو شد. 30% از صادرات غیر نفتی ما در سه ماهه اول سال افت کرد از طرفی قیمت نفت نیز به دلیل کرونا و رکود جهانی افت داشت. به تبع این رکود قیمت پتروشیمی ها و فلزات نیز کاهش پیدا کرد. تمام این موارد در سبد صادرات غیر نفتی قرار دارند. در کنار این مسائل بحث تحریم ها را داریم و همه این موارد دست به دست هم داد و شاهد افزایش قیمت دلار بودیم که فشار هزینه ای را بر جامعه بیشتر می کند. تا زمانی که صادرات غیر نفتی به روال سابق برنگردد و قیمت محصولات نفتی و مشتقات آن افزایش پیدا نکند این فشار همچنان وجود دارد و بر بازارها تاثیر می گذارد.

سال گذشته تراز بازرگانی غیر نفتی ما مساوی بود و ما سال گذشته تراز بازرگانی غیر نفتی داشتیم که به میزان واردات رسمی صادرات غیر نفتی داشتیم. البته برای واردات غیررسمی مشکل داشتیم اما در واردات رسمی صادرات ما کفایت می کرد. اما امسال با کاهش 30% در صادرات غیرنفتی و مشکلات دیگر تراز بازرگانی غیر نفتی ما بهم ریخت و هیمن فشار بر بازار ارز را بیشتر می کند. مساله سیاست های پولی و ارزی نیز سهم فراوانی دارد. نقش بانک مرکزی در چنین شرایطی نمی تواند برجسته باشد. مساله بیشتر بحث سیاست های واقعی و سیاست های بخش تجارت خارجی ما است و تا حل نشدن مساله اصلی نمی توان با سیاست های پولی و ارزی بازار ارز را مدیریت کرد. لازم است سیاست های تجاری ما اصلاح شود و این مسائل و مشکلات برطرف شود و این مراحل زمان بر است و به دلیل تحریم، کرونا و رکود اقتصاد جهانی و تعلل در بازگشایی مرزها و تشدید فشار آمریکا در گسترش تحریم ها همه دست به دست هم داده و دلار امروز بیست هزار تومان را نیز رد کرده است.

در شرایط اخیر سیاست های پولی و ارزی سهم چندان و فعالی ندارد. امروز توپ در میدان رییس کل بانک مرکزی نیست. مساله امروز با سیاست های تجاری یعنی صادرات و واردات و سیاست های بخش واقعی اقتصاد مرتبط است و در شرایط کنونی متولی وضعیت بانک مرکزی نیست. ما عملا صادرات نفت خود را از دست داده ایم و از طرف دیگر در پتروشیمی و فلزات به دلیل رکود اقتصاد جهانی به مشکل برخورده ایم آمریکایی ها امروز فشار بر صادرات غیر نفتی را تشدید کرده اند و مساله امروز به آقای همتی ارتباطی چندان پیدا نمی کند. به نظر می اید، بانک مرکزی تمام تلاش خود را داشت تا با سیاست های پولی و ارزی بازار را کنترل کند و افزایش اخیر بیشتر در حوزه سیاست های بخش واقعی اقتصاد و سیاست های تجاری بود. سیاست های پولی و ارزی مهم هستند ولی اولویت با سیاست های واقعی اقتصاد و سیاست های بخش تجارت خارجی است که متولیان آن بخش سایر وزارت ها و دستگاهها هستند. بانک مرکزی در کنترل و کاهش نوسانات بازار ارز نقشی کمتر از 30% دارد و 70% ماجرا بر عهده سایر وزارت خانه ها و متولیان تولید و تجارت خارجی هستند. تا زمانی که روال به شرایط عادی برنگردد همچنان شاهد نوسان در بازار ارز خواهیم بود.